Resorni odbor (RO) za poljoprivredu, šumarstvo i vodoprivredu Srbija centra (SRCE) napravio je uporednu analizu ponašanja nadležnog ministarstva u slučajevima afričke kuge svinja (AKS) iz 2023. godine i danas, a suština razlike je da je 2023. reakcija bila u znaku brze kompenzacije i masovne terenske operativnosti, a sada se država više oslanja na restriktivne mere, inspekcijski pritisak i kazne, što poljoprivrednicima otežava opstanak u kriznim uslovima.
„Država je 2023. godine reagovala izuzetno brzo sa finansijskom podrškom – iz budžeta je izdvojeno više od 3,3 milijarde dinara za isplatu odštete poljoprivrednicima po procenjenoj tržišnoj vrednosti eutanaziranih grla i to je podstaklo stočare da odmah prijavljuju sumnje i uginuća bez straha od potpunog bankrota. Danas se procedura isplate i finansijska nadoknada suočavaju se sa dužim administrativnim kašnjenjima, što stvara nezadovoljstvo i finansijski pritisak na male proizvođače“.
Po pitanju koordinacije na terenu i mobilizacije veterinarskih službi, SRCE upozorava da je 2023. godine reakcija u žarištima (Srem, Mačva, Banat) bila usmerena na masovnu operativnu mobilizaciju inspekcija i kriznih štabova radi brzog praćenja i uklanjanja zaraze, a sada odgajivači ukazuju na znatno sporiju komunikaciju sa Upravom za veterinu i inspekcijama na lokalnom nivou, pri čemu se reakcija često desi tek kada se virus već proširi na celo naselje ili okrug.
RO za poljoprivredu ukazuje da je u preventivnom delovanju naspram kaznene politike 2023. godine fokus je primarno bio na edukaciji o biosigurnosnim merama, dezinfekcijskim barijerama i pomaganju gazdinstvima da izoluju objekte, dok trenutno državni organi u većoj meri prebacuju fokus na kaznene i rigorozne mere, poput oduzimanja prava na subvencije, prebacivanja farmi u pasivan status i trajne zabrane držanja svinja za ponovljene prekršaje. Poljoprivrednici ističu da se time težište krivice pomera na njih, dok sistem izostaje u pravovremenoj preventivi.
“Kontrola kretanja stoke i transporta na saobraćajnicama 2023. godine sprovodila se sinhronizovano sa policijom i inspekcijskim službama u kritičnim zonama od samog izbijanja žarišta, a u današnjem slučaju mere u šumskim područjima i lovištima često se uvode naknadno, nakon što se zaraza već proširi na domaće svinje“.
